Uczulenie na białko mleka to immunologiczna reakcja na białko mleka krowiego, występująca najczęściej u niemowląt, ale również spotykana u dorosłych. Objawy u dzieci i dorosłych obejmują dolegliwości pokarmowe, zmiany skórne oraz symptomy ze strony dróg oddechowych, a w ciężkich przypadkach mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego [2][3][1]. Podstawą leczenia jest dieta eliminacyjna, a u niemowląt stosowanie mieszanek hipoalergicznych lub eliminacja alergenów w diecie matki karmiącej [5][9][11].
Czym jest uczulenie na białko mleka krowiego?
Uczulenie na białka mleka krowiego, nazywane potocznie skazą białkową, to niepożądana i powtarzalna reakcja układu immunologicznego na składniki mleka, głównie na kazeinę [3][6][11]. Reakcja obejmuje aktywację komórek odpornościowych po kontakcie z alergenem i może powodować szereg objawów w przewodzie pokarmowym, na skórze oraz w układzie oddechowym [2][7]. Alergia dotyczy przede wszystkim niemowląt i małych dzieci, ale może utrzymywać się lub ujawnić również w wieku dorosłym [2][3].
Jak odróżnić alergię na BMK od nietolerancji laktozy?
Alergia na białko mleka jest chorobą immunologiczną i powoduje reakcję odpornościową na białka mleka. Nietolerancja laktozy wynika z niedoboru enzymu laktazy i nie angażuje układu odpornościowego, dlatego ma inny mechanizm i inny profil dolegliwości [3].
Jakie są objawy u dzieci?
U niemowląt i dzieci dominują dolegliwości pokarmowe: ulewanie, wymioty, biegunki, zaparcia, kolki jelitowe, słaby przyrost masy ciała oraz obecność śluzu i krwi w stolcu [1]. Często współwystępują zmiany skórne w postaci wysypki, wyprysku alergicznego o charakterze atopowym, świądu, pokrzywki i obrzęku naczynioruchowego warg lub powiek [1][4]. Objawy oddechowe to przewlekły wodnisty katar, nawracający kaszel bez infekcji, świszczący oddech, duszność i obturacja oskrzeli przypominająca astmę [1].
U niemowląt obserwuje się ponadto częste ulewanie, biegunki i rozwodnione stolce, prężenie się przy jedzeniu, kolki, zwiększoną drażliwość oraz objawy skórne [10]. U starszych dzieci częściej zgłaszane są bóle brzucha, biegunki, wymioty, objawy skórne, kichanie, wysięki z nosa i problemy z oddychaniem [10]. W skrajnych sytuacjach możliwy jest wstrząs anafilaktyczny wymagający pilnej interwencji [1].
Jakie są objawy u dorosłych?
U dorosłych alergia na białka mleka może manifestować się podobnymi kategoriami dolegliwości jak u dzieci, obejmując przewód pokarmowy, skórę oraz układ oddechowy [1][4]. Choroba może utrzymywać się od dzieciństwa lub ujawnić później i wymaga dostosowania diety oraz, w razie potrzeby, leczenia objawowego [2][5].
Jak przebiega mechanizm reakcji alergicznej?
Po kontakcie z białkami mleka, w tym z kazeiną, układ immunologiczny uruchamia odpowiedź alergiczną z uwolnieniem histaminy i innych mediatorów zapalnych, co prowadzi do uszkodzenia błon nabłonkowych jelit, skóry i dróg oddechowych [6][7]. U osób uwrażliwionych reakcja może wystąpić także po spożyciu mleka owczego lub koziego, dlatego te produkty również należy wykluczyć [6][9].
Jakie produkty należy wykluczyć w diecie eliminacyjnej?
Dieta eliminacyjna polega na całkowitym wykluczeniu mleka i jego przetworów oraz produktów zawierających białka mleka lub dodatek serwatki [5][8][9]. Należy usunąć z jadłospisu:
- produkty mleczne: mleko, jogurty, kefiry, maślanka, śmietana, sery, serki topione, desery mleczne, masło [9]
- produkty przetworzone: naleśniki, ciastka, biszkopty, herbatniki, krakersy, wafle, gofry, budynie, słodycze z mlekiem [9]
- pieczywo i inne wyroby: bułeczki maślane, rogaliki francuskie, bułki do hamburgerów, chleb tostowy, pieczywo żytnie [9]
- produkty mięsne z dodatkiem mleka: parówki i wędliny zawierające mleko lub jego składniki [9]
Ze względu na możliwą reakcję krzyżową należy unikać także mleka koziego i owczego [6][9].
Jak długo stosować dietę eliminacyjną?
Dieta eliminacyjna jest główną metodą leczenia i stosuje się ją przez dłuższy czas, nawet do 12 miesięcy, jednak nie jest to interwencja na całe życie [5]. Tolerancja na białka mleka często narasta stopniowo, co ocenia się poprzez doustną próbę prowokacji pod kontrolą lekarza lub w warunkach domowych według zaleceń specjalisty [9].
Jak rozpoznać i potwierdzić alergię?
Rozpoznanie potwierdza się metodą eliminacji i prowokacji. Polega ona na obserwacji ustąpienia objawów po wykluczeniu białek mleka i ich nawrotu po kontrolowanym ponownym wprowadzeniu alergenu [12]. Monitorowanie rozwoju tolerancji odbywa się poprzez doustną próbę prowokacji zgodnie z zaleceniami lekarza [9].
Jak postępować u niemowląt karmionych piersią i mlekiem modyfikowanym?
U dzieci karmionych piersią konieczna jest eliminacja białek mleka krowiego w diecie matki, aby ograniczyć przenikanie alergenów do organizmu dziecka [5][9]. U niemowląt karmionych mlekiem modyfikowanym zaleca się zmianę żywienia na mieszanki hipoalergiczne dostosowane do potrzeb dziecka z alergią na białka mleka [11].
Jak wygląda leczenie i łagodzenie objawów u dorosłych?
Podstawą postępowania jest trwała modyfikacja jadłospisu i ścisła eliminacja białek mleka krowiego [5]. W razie nasilenia zmian skórnych stosuje się leczenie objawowe, w tym leki przeciwhistaminowe, miejscowe preparaty sterydowe oraz pielęgnację skóry emolientami zgodnie z zaleceniem lekarza [5].
Czy uczulenie na białko mleka może być groźne?
W ciężkich przypadkach alergia na białka mleka krowiego może prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego, a także do nasilonych objawów oddechowych z obturacją oskrzeli przypominającą astmę. Tego typu sytuacje wymagają pilnej konsultacji medycznej [1].
Podsumowanie
Uczulenie na białko mleka jest immunologiczną nadwrażliwością na białko mleka krowiego, która wywołuje objawy u dzieci i dorosłych w obrębie układu pokarmowego, skóry i dróg oddechowych, a w skrajnych sytuacjach może być zagrożeniem życia [2][3][1]. Kluczem do kontroli choroby pozostaje dieta eliminacyjna, a u niemowląt odpowiednio dobrane mieszanki hipoalergiczne lub eliminacja w diecie mamy karmiącej. Rozpoznanie opiera się na schemacie eliminacji i prowokacji z oceną tolerancji w kontrolowanej próbie [5][9][11][12].
Źródła:
- https://diag.pl/pacjent/artykuly/alergia-na-bmk-co-warto-wiedziec/
- https://biowen.eu/blogs/blog/skaza-bialkowa-u-dzieci-i-doroslych-jak-rozpoznac-objawy
- https://www.doz.pl/czytelnia/a15973-Skaza_bialkowa__przyczyny_objawy_i_leczenie_alergii_na_bialka_mleka_krowiego_u_niemowlat_dzieci_i_doroslych
- https://diag.pl/pacjent/artykuly/alergia-na-mleko-u-dzieci-i-doroslych/
- https://zdrowie.wprost.pl/choroby/alergiczne/11182894/skaza-bialkowa-co-to-jest-przyczyny-objawy-i-leczenie-u-dzieci-i-doroslych.html
- https://enel.pl/enelzdrowie/uroda/alergia-na-mleko-czym-sie-objawia
- https://joint-point.pl/skaza-bialkowa-wysypka-objawy-przyczyny-leczenie/
- https://www.drmax.pl/blog-porady/alergia-na-nabial-objawy-ktore-pojawiaja-sie-po-zjedzeniu-sera
- https://1000dni.pl/dolegliwosci-zdrowotne-dziecka/alergia-na-bialka-mleka-krowiego
- https://kindermedica.pl/artykuly/alergia-na-mleko-u-dziecka/
- https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/skaza-bialkowa-objawy-przyczyny-rozpoznanie/
- https://mamaginekolog.pl/dziecko/zywienie-dzieci/jak-rozpoznac-alergie-na-bialko-mleka-krowiego-u-niemowlaka/
ImmunoAktywacja.pl – portal edukacyjny łączący naukę z praktyką w dziedzinie naturalnego wzmacniania odporności i optymalizacji procesów detoksykacyjnych organizmu.