Czy jedzenie sody oczyszczonej szkodzi zdrowiu? Tak, może szkodzić szczególnie przy dużych dawkach, częstym lub długotrwałym stosowaniu oraz u osób z chorobami przewlekłymi. Niewielkie, jednorazowe ilości użyte zgodnie z etykietą leku zobojętniającego zwykle nie powodują poważnych problemów u zdrowych dorosłych, ale przedawkowanie grozi zatruciem i zaburzeniami równowagi kwasowo zasadowej [1][2].
Czym jest soda oczyszczona i jak działa?
Soda oczyszczona to wodorowęglan sodu NaHCO3. Jako substancja alkaliczna neutralizuje kwas solny w żołądku, co przejściowo zmniejsza kwaśność treści żołądkowej. W trakcie reakcji powstaje dwutlenek węgla, który może wywoływać odbijanie, wzdęcia i skurcze brzucha. To typowe, łagodniejsze działania niepożądane po przyjęciu sody jako leku zobojętniającego [1].
Czy jedzenie sody oczyszczonej szkodzi zdrowiu?
Ryzyko szkody rośnie wraz z dawką, częstością i czasem stosowania. Nadmierne spożycie może prowadzić do zasadowicy metabolicznej, zaburzeń elektrolitowych oraz objawów ze strony układu nerwowego i krążenia. Opisywane są zaburzenia rytmu serca, drgawki, spowolnienie oddechu oraz zaburzenia świadomości przy ciężkich zaburzeniach równowagi kwasowo zasadowej [1][2].
Soda dostarcza znaczną ilość sodu. U osób z nadciśnieniem, niewydolnością serca, chorobami nerek, obrzękami lub na diecie niskosodowej przyjmowanie jej może pogarszać kontrolę ciśnienia tętniczego i nasilać zatrzymywanie wody. W tych sytuacjach konieczna jest szczególna ostrożność i konsultacja lekarska przed użyciem [2].
Na czym polega różnica między użyciem kulinarnym a leczniczym?
Należy odróżnić niewielką ilość sody stosowaną w przepisach kulinarnych od przyjmowania jej jako leku zobojętniającego lub w ramach niezalecanych kuracji polegających na piciu dużych ilości proszku. Dawki lecznicze są ściśle określone w ulotkach konkretnych preparatów i nie należy ich przekraczać. Celowe jedzenie lub picie dużych ilości proszku poza wskazaniami medycznymi zwiększa ryzyko powikłań [3][1][2].
Ile sody oczyszczonej uznaje się za dawkę leku, a ile za ryzyko?
Dawki zależą od preparatu i wieku. Przykładowe etykiety produktów doustnych podają następujące limity:
- proszek: u dorosłych i młodzieży od 12 lat maksymalnie sześć dawek po 1/2 łyżeczki w ciągu 24 godzin; u osób powyżej 60 lat maksymalnie trzy takie dawki w ciągu 24 godzin [3]
- tabletki 650 mg wodorowęglanu sodu: maksymalnie 24 tabletki na dobę u dorosłych do 60. roku życia i 12 tabletek u osób starszych; maksymalnej dawki nie należy stosować dłużej niż 2 tygodnie bez nadzoru lekarza [4][5]
Opracowania kliniczne podają dla niektórych proszków jednorazowe dawki rzędu 3,9 do 10 g u dorosłych i limity dobowe do 19,5 g. To wartości dotyczące określonych preparatów i wskazań. Zawsze należy kierować się ulotką konkretnego produktu i zaleceniem lekarza. Samodzielne przyjmowanie kuchennej sody w takich ilościach nie jest uznawane za bezpieczne [2].
Jakie są skutki uboczne i objawy alarmowe?
Do częstych, zwykle łagodniejszych działań niepożądanych należą gazy, odbijanie, wzdęcia, wzmożone pragnienie i skurcze brzucha. Przy wyższych dawkach mogą dołączać nudności oraz wymioty [1].
Objawy alarmowe wymagające pilnego kontaktu z lekarzem to nasilenie wymiotów, silny ból głowy, osłabienie, splątanie, drgawki, trudności w oddychaniu lub jego wyraźne spowolnienie, zmniejszenie ilości moczu, obrzęki oraz krwiste lub smoliste stolce. W razie ciężkich objawów należy wezwać pomoc medyczną [1][2].
Kto nie powinien jej stosować i dlaczego?
Osoby z nadciśnieniem, niewydolnością serca, chorobami nerek, obrzękami oraz na diecie niskosodowej powinny unikać samodzielnego stosowania sody z powodu ryzyka przeciążenia sodem i zaburzeń gospodarki wodno elektrolitowej. Szczególną ostrożność zaleca się również w podeszłym wieku ze względu na większą wrażliwość na działania niepożądane i gorszą tolerancję obciążenia sodem [2].
Jeśli objawy zgagi, dyspepsji lub bólu w nadbrzuszu utrzymują się, powtarzają lub wymagają regularnego sięgania po lek zobojętniający, konieczna jest diagnostyka przyczyny. Soda nie leczy choroby refluksowej, a długotrwałe maskowanie objawów może opóźniać rozpoznanie [1].
Jak bezpiecznie stosować sodę oczyszczoną jako lek zobojętniający?
- użyć wyłącznie produktu przeznaczonego do stosowania doustnego zgodnie z ulotką
- przestrzegać maksymalnych dawek dobowych i czasu stosowania podanych przez producenta
- całkowicie rozpuścić proszek w wodzie przed wypiciem, ponieważ nierozpuszczony proszek zwiększa ryzyko gwałtownego uwalniania gazu i podrażnienia przewodu pokarmowego [3]
- nie łączyć z innymi lekami bez zachowania odstępów czasowych oraz bez sprawdzenia możliwych interakcji [1]
- przerwać stosowanie i skontaktować się z lekarzem, jeśli dolegliwości nie ustępują lub nawracają [1]
Czy soda oczyszczona leczy zgagę i refluks?
Soda może szybko, lecz krótkotrwale złagodzić zgagę, ponieważ neutralizuje nadmiar kwasu w żołądku. Nie usuwa jednak przyczyn refluksu i nie jest leczeniem długoterminowym. Regularna konieczność stosowania środków zobojętniających wymaga oceny lekarskiej i doboru terapii przyczynowej [1][2].
Czy soda oczyszczona alkalizuje organizm?
Organizm utrzymuje pH krwi w bardzo wąskim zakresie dzięki działaniu płuc i nerek. Przyjmowanie dużych porcji wodorowęglanu nie jest bezpiecznym ani kontrolowanym sposobem wpływania na pH ustrojowe i może prowadzić do zasadowicy metabolicznej z zaburzeniami elektrolitowymi oraz objawami neurologicznymi i kardiologicznymi. Z tego względu samodzielne kuracje w celu rzekomej alkalizacji organizmu są niezalecane [1][2].
Czy dzieci mogą stosować sodę oczyszczoną?
Produktów zawierających wodorowęglan sodu nie powinny samodzielnie stosować dzieci bez konsultacji z lekarzem. Wiele preparatów doustnych nie jest przeznaczonych dla dzieci poniżej 12 lat. W przypadku młodszych pacjentów należy kierować się wyłącznie zaleceniem lekarza i informacjami z ulotki [3].
Interakcje z lekami: co trzeba wiedzieć?
Soda oczyszczona może wpływać na działanie lub wchłanianie innych leków poprzez zmianę pH soku żołądkowego oraz środowiska w przewodzie pokarmowym. Przyjmowanie jej jako leku zobojętniającego wymaga sprawdzenia ulotki oraz zachowania odpowiednich odstępów między dawkami różnych preparatów. W razie wątpliwości należy skonsultować się z farmaceutą lub lekarzem [1].
Co zrobić w razie przedawkowania?
W przypadku podejrzenia przedawkowania nie należy wywoływać wymiotów. Trzeba niezwłocznie skontaktować się z lokalnym ośrodkiem informacji toksykologicznej lub wezwać pogotowie, zwłaszcza jeśli pojawiają się trudności w oddychaniu, drgawki, znaczne osłabienie, zaburzenia świadomości albo narastające wymioty. Dalsze postępowanie powinno odbywać się pod kontrolą personelu medycznego [1][2].
Najważniejsze zalecenia bezpieczeństwa
- stosuj wyłącznie preparaty przeznaczone do użytku doustnego i trzymaj się dawek z ulotki [3][4][5][2]
- unikaj długotrwałego stosowania bez nadzoru lekarskiego, szczególnie w chorobach przewlekłych i w podeszłym wieku [1][2]
- pamiętaj o wysokiej podaży sodu i możliwym wpływie na ciśnienie oraz obrzęki [2]
- rozpuszczaj proszek całkowicie w wodzie przed wypiciem [3]
- skonsultuj się z lekarzem, jeśli objawy utrzymują się lub nawracają [1]
Wykorzystane źródła
- https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a682001.html
- https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements/sodium-bicarbonate-oral-route-intravenous-route-subcutaneous-route/description/drg-200
- https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=79702bcd-65c4-4265-8139-93d93e983e75&type=display
- https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=f5a90c33-f29d-4d4b-b5e6-0b3c2514ce3e&type=display
- https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=26d28a16-43bc-6db8-e063-6394a90a9230&type=display
ImmunoAktywacja.pl – portal edukacyjny łączący naukę z praktyką w dziedzinie naturalnego wzmacniania odporności i optymalizacji procesów detoksykacyjnych organizmu.